Yatlar ve Çeşitleri

Yat inşaa malzemeleri ve tercih nedenleri.

geleneksel olarak ahşap kullanımı ile yapılan deniz araçları, insanoğlunu, denizin hırçın ve yıpratıcı yapısına dayanıklı  malzemeler keşfetmeye ve kullanmaya itmiştir. çelik sacın çok büyük avantajlar sunduğu materyal olması ile inşaa edilen deniz araçlarının boyutları, dayanımı, ve yük ve insan taşıma kapasitesini devasa boyutlara ulaştırmıştır. günümüzde belirli boyutların sınırladığı fiber elyaf, kompozit,  ve ahşap yatlar bu sınırları aştığında  çelik saç imalat malzemesi oluyor. bu malzemelerden her birinin farkli avantaj ve dezavantajları olmasına rağmen yat boyutları büyüdükçe çelik saçtan başka seçenek bulunmamaktadır.

çelik saçın uygun materyal olması ile özellikle buyuk boyutlu yatlarda pahalı olmasına rağmen kullanılan Aliminyum alaşımlı malzemeler günümüz yatlarında tercih edilmektedir ancak yat yapım malzemesi olarak kullanılan Aliminyum sacın deniz için imal edilmiş korozyona dayanıklı olması gerekir zira Aliminyum un işlenmesi kolay yumuşak ve hafif oluşu nedeni ile sıradan Aliminyum saçlar denizdeki statik elektriklenmeden çok fazla etkilenmekte ve tüm gövde zarar görmektedir. ikinci el yat alımında bu konuya dikkat etmeli ve korozyon boyutlarını tespit etmelidir.

Ahşabın sıhhatlı ve yaşanabilir olmasına karşın işçiliği  bakımındaki güçlüğü ve masraflı olması sonucunda fiber elyaf malzemenin bakım  ve inşaa konusundaki kolaylığı sebebi ile ahşabın yerini doldurmuş ve hatta geçmiştir. bir bakıma ormanların kurtuluşu olmuş ahşabı daha az kullanılır hale getirmiştir. bu gün 40 metreye kadar olan yatların hemen hepsinde kullanılan GRP diye adlandırılan bu malzeme gelecekte uzun yıllar kullanılmaya devam edecektir. kullanımının kolay olması tabiat ve deniz şartlarına karşı dayanıklı olması, yatın genel dayanıklılığını sağlayan gövde ve bölmelerinin birbirine bağlı, tek parça olması, ahşaba göre daha az işçilik olması yer kaybının en aza indirgenmiş olması gibi sebepler GRP yanı fiber elyafı uzun yıllar baş tacı edeceğe benzer.

Bir diğer malzeme ise son zamanlarda kullanılan ancak ömrü konusunda hala tereddütler olan kompozit malzemedir hafifliği sebebi ile tercih edilen bu malzeme özellikle üst yapıda çok tercih edilen malzemelerdendir ancak yapısı itibarı ile pvc plakaları elyaf ile yapıştırarak kullanılan bu malzeme dayanıklı olmasına rağmen elyafın ince olması nedeni ile kazalar sırasında kolayca yaralanması ve tamir için uygun ortam ve ısının gerekmesi kompozit malzemeyi tereddütlü kullanılır hale getirmiştir. Özellikle küçük boyutlu yatlarda hafifliği sebebinden tercih edilen compozit, pvc plakaların hücresel yapısı nedeni ile deniz suyundan etkilenmemesi iyi bir avantaj olarak görülüyor ve tekne fiyatlarını yukarı çeken neden olarak görünüyor.

Marinalara ve yat fuarlarına dikkat edin boy boy çeşitli malzemelerden  imal edilmiş dünyanın en  güzel ve pahalı yatları arasında ahşaptan yapılmış nazenin bir yelkenlinin varlığı ve güzelliği o en pahalı motoryatlar arsında ben burdayım diye adeta bağırır kendini her zaman ve sevdiren  gösteren ve sevdiren ahşap işçiliği belkide genetiğimizden kalan ahşap alışkanlığından olsa gerek, diğer yatlar arasında daha fazla ilgi çeker insanlar daha fazla zaman harcayarak bu ahşap yatların resimlerlerini çeker, inceler daha fazla sempatik estetik ve güzel bulurlar.

Demek ki ahşabın yatlarda inşaa malzemesi olarak kullanılması artı bir değerdir ancak ülkemizde gelişen teknolojiye ayak uyduramayan ve her gün kapandığını duyduğumuz tersanelerin mesleğinden vazgeçmeye başlayan ustaları ve hatta Avrupa ve Dünyanın farklı bölgelerinde geleneksel usuller ile tekne inşaa eden ustaları giderek azalıyor olması  ve yeni neslin bu mesleğe itibar etmemesi ile kaybolmaya mahkum oluyor.

Ahşap işçiliği hem daha zor, ustalık ve zaman isteyen ayrıca ahşap uyumu için becerinin yanı sıra bilgi ve tecrübeyide gerektiren sebeplerden sayılı ülkelerde ahşap yat imalatı yapılıyor, ayrıca gittikçe azalan yat marangozlarını tamir amacı için  gerektiğinde bulma güçlükleri ahşabın bakımı ve korunmasının diğer materyallere göre zor olması, ahşabı daha az kullanılır hale getirse de ülkemizde henüz böyle bir tehlike bulunmamakta yat imalatçısı marangozların olması nedeni ile tersanelerde  halen ahşap yat imalatı devam edebilmektedir.

Bir kaptan olarak şahsi düşüncemde yelken teknelerine olan düşkünlüğümden olsa gerek, bu tür yatlarda ahşabın her açıdan daha sağlıklı olduğunu düşünüyorum zaten günümüz teknikleri ile lamine sistemi kullanarak  sağlam yapılan yatlar  iyi bakımları durumunda çok uzun ömürlü olabiliyorlar.

Bir denizci olarak her açıdan ahşap ve lamine edilmiş tekneleri her zaman sağlam, sıhhat açısından daha sağlıklı, daha estetik, ve daha çok dikkat çeken, yatlar olarak görüyorum.